FOB Incoterms là gì? Người xuất nhập khẩu cần biết gì về FOB

INCOTERMS FOB - một trong những thuật ngữ thương mại quốc tế quan trọng đặc biệt là trong Incoterms 2020, luôn thu hút sự quan tâm của các doanh nghiệp xuất nhập khẩu. Tuy nhiên, với những người mới bước chân vào lĩnh vực này, việc hiểu rõ và áp dụng chính xác các điều khoản FOB có thể gặp khó khăn. Trong bài viết này, hãy cùng GOL tìm hiểu về khái niệm INCOTERM FOB là gì và những điều quan trọng mà người xuất nhập khẩu cần biết về FOB để thuận lợi hơn trong các giao dịch quốc tế nhé.

1. Khái niệm FOB là gì?

INCOTERMS FOB (Free On Board) là một trong những điều khoản thương mại quốc tế (International Commercial Terms - INCOTERMS) được quy định bởi ICC (International Chamber of Commerce). Được sử dụng phổ biến trong các giao dịch xuất nhập khẩu, FOB xác định rõ trách nhiệm và phân chia chi phí giữa người bán và người mua từ thời điểm hàng hóa được giao cho vận chuyển tại cảng xuất khẩu.

Khi giao dịch sử dụng điều khoản FOB, trách nhiệm chuyển giao hàng hóa từ người bán sang người mua xảy ra khi hàng hóa chạm đến tàu hoặc phương tiện vận chuyển tại cảng xuất khẩu đã được chỉ định. Từ thời điểm này, người mua chịu trách nhiệm về việc chịu phí vận chuyển, bảo hiểm và các chi phí liên quan đến việc đưa hàng hóa đến nơi đến cuối cùng.

Điều khoản FOB thường được sử dụng trong các giao dịch hàng hóa vận chuyển bằng đường biển, và nó còn đặc biệt phổ biến trong thương mại quốc tế với các đối tác thương mại từ khắp nơi trên thế giới. Việc hiểu rõ ý nghĩa và áp dụng đúng điều khoản FOB là điều quan trọng giúp tăng tính minh bạch và tránh những tranh chấp không đáng có trong quá trình giao dịch quốc tế.

2. Giá FOB bao gồm những phí gì?

Giá FOB (Free on board) chính là giá tại cửa khẩu bên nước của người bán. Giá FOB đã bao gồm toàn bộ chi phí vận chuyển lô hàng ra cảng, thuế xuất khẩu và thuế làm thủ tục xuất khẩu. Lưu ý rằng, giá FOB không bao gồm chi phí bỏ ra để vận chuyển hàng bằng đường biển, cũng không bao gồm chi phí bảo hiểm đường biển.

Cụ thể, giá FOB được tính theo công thức như sau:

Giá FOB = chi phí vận chuyển hàng hóa đến cảng gửi hàng + xếp hàng hóa lên tàu vận chuyển + chi phí làm thủ tục xuất khẩu + thuế + chi phí phát sinh khác trước khi hàng lên tàu.

Hay chi tiết hơn:

Giá FOB = Giá hàng thành phẩm + chi phí nâng hạ container + chi phí kéo container nội địa + chi phí mở tờ khai hải quan + chi phí xin giấy chứng nhận xuất xứ hàng hóa (nếu khách hàng yêu cầu) + chi phí kẹp trì + chi phí hun trùng kiểm dịch.

Sau đây là ví dụ thực tế để giúp bạn dễ hình dung hơn: Nếu như doanh nghiệp của bạn mua hàng từ cảng Singapore để nhập khẩu về Việt Nam thông qua cảng Đà Nẵng. Doanh nghiệp của bạn sẽ phải chịu trách nhiệm thanh toán chi phí vận chuyển hàng, đồng thời mua bảo hiểm cho lô hàng khi di chuyển từ cảng Singapore đến cảng Đà Nẵng.

3. Trách nhiệm của người mua và người bán trong hợp đồng FOB

Trong hợp đồng FOB, người mua và người bán có các trách nhiệm riêng biệt trong quá trình giao dịch và vận chuyển hàng hóa. Dưới đây là chi tiết trách nhiệm của mỗi bên:

3.1. Trách nhiệm của người bán:

- Nghĩa vụ thanh toán: Người bán có trách nhiệm giao hàng lên tàu tại cảng, cung cấp đầy đủ hoá đơn thương mại hoặc chứng từ điện tử có giá trị tương đương, đồng thời cung cấp vận đơn đường biển để làm bằng chứng giao hàng.
- Giấy phép và các thủ tục: Người bán phải thực hiện tất cả các thủ tục và giấy tờ xuất nhập khẩu cần thiết để xuất khẩu hàng hóa ra nước ngoài, bao gồm việc chuẩn bị các hồ sơ xuất khẩu, điền đầy đủ thông tin và đóng thuế xuất khẩu theo quy định của quốc gia xuất khẩu.
- Hợp đồng vận chuyển và bảo hiểm: Từ thời điểm hàng hóa được giao cho vận chuyển tại cảng xuất khẩu, người bán chịu toàn bộ chi phí và rủi ro liên quan đến việc đưa hàng từ nơi sản xuất tới cảng xuất khẩu, như: chi phí vận chuyển nội địa, thuê tàu, đóng gói, bảo hiểm, và các phí liên quan khác. Chi phí và rủi ro này sẽ được kết thúc và chuyển giao cho bên người mua sau khi hàng được đưa lên tàu
- Giao hàng: Người bán chịu trách nhiệm đưa hàng hóa tới cảng xuất khẩu đã được quy định trong hợp đồng, chi trả chi phí cho việc lô hàng được đưa lên tàu và phải đảm bảo việc xếp hàng hóa lên tàu hoặc phương tiện vận chuyển khác diễn ra đúng thời gian và theo quy trình quy định.
- Chuyển giao rủi ro: Sau khi hàng được đưa lên boong tàu, toàn bộ chi phí được chuyển giao từ người bán sang người mua.
- Cước phí: chi trả toàn bộ chi phí cho đến khi hàng được đặt lên boong tàu. Trong đó đã bao gồm chi phí khai hải quan, thuế,...
- Thông tin người mua: có trách nhiệm thông báo hàng đã được chuyển giao qua lan can tàu hoàn toàn.
- Bằng chứng giao hàng: Người bán có trách nhiệm cung cấp cho người mua đầy đủ và chính xác tất cả các hóa đơn thương mại và chứng từ vận tải giao hàng từ kho ra cảng để làm bằng chứng về việc giao hàng, đảm bảo cho người mua có đầy đủ thông tin để tiến hành các thủ tục nhập khẩu và thanh toán cho hàng hóa.
- Kiểm tra - Đóng gói - Ký hiệu hàng hoá: Người bán cần chi trả toàn bộ chi phí cho việc kiểm tra và quản lý chất lượng lô hàng. Cần thông báo cho người mua trong trường hợp hàng được đóng gói đặc biệt.
- Nghĩa vụ, trách nhiệm khác: Sau khi hàng hóa đã được xếp lên tàu tại cảng xuất khẩu, người bán phải thông báo cho người mua về việc này. Thông báo này cần cung cấp đủ thông tin về thời gian và ngày xếp hàng, số lượng và loại hàng hóa, và các thông tin khác liên quan để người mua có thể chuẩn bị cho việc tiếp nhận hàng hóa và vận chuyển đến điểm đến cuối cùng.

3.2. Trách nhiệm của người mua

Nghĩa vụ thanh toán: phải thanh toán tiền hàng hóa cho người bán theo điều kiện và thời hạn đã được thỏa thuận trong hợp đồng. Thanh toán này thường liên quan đến việc trả tiền trước khi hàng hóa được gửi đi hoặc theo các điều kiện thanh toán khác như đã thỏa thuận giữa hai bên.
Giấy phép và các thủ tục: chuẩn bị giấy phép xuất khẩu, đồng thời, thực hiện hoàn tất thủ tục hải quan và đóng thuế nhập khẩu theo quy định pháp luật hiện hành, nhằm mục đích đảm bảo rằng lô hàng được phép nhập khẩu vào quốc gia và vùng lãnh thổ của họ.

Xem thêm: Các bước khai hải quan điện tử

Hợp đồng vận chuyển và bảo hiểm: chịu trách nhiệm thanh toán chi phí vận chuyển hàng từ cảng đi chỉ định đến cảng đến cuối cùng, đó có thể là kho nội địa hoặc là cảng dỡ hàng, tuỳ vào thoả thuận 2 bên. Người mua không bắt buộc phải mua hợp đồng bảo hiểm nếu họ không muốn.
Giao hàng: nhận hàng thuộc quyền sở hữu của mình ngay sau khi lô hàng đã được bốc lên tại cảng đến.
Chuyển giao rủi ro: Từ lúc hàng hóa đã được chuyển giao lên tàu tại cảng xuất khẩu, người mua chịu trách nhiệm và các tổn thất hoặc rủi ro về mất mát hoặc hư hỏng của hàng hóa trong quá trình vận chuyển từ cảng xuất khẩu đến cảng nhập khẩu.
Cước phí: Người mua phải chịu trách nhiệm chi trả các chi phí liên quan đến vận chuyển hàng hóa từ cảng xuất khẩu đến cảng nhập khẩu, bao gồm các khoản phí cước vận chuyển hàng hóa bằng đường biển.
Thông tin người mua: Người mua cần thông báo hàng đã được chất lên tàu, cần cung cấp thông tin về tên tàu, cảng chỉ định.
Bằng chứng giao hàng: phải thực hiện cung cấp bằng chứng vận chuyển hàng hoá cho người bán, phổ biến nhất chính là vận đơn.
Kiểm tra - Đóng gói - Ký hiệu hàng hoá: Người mua phải chịu mọi chi phí phát sinh nếu như lô hàng được hải quan của nước xuất khẩu kiểm tra.
Nghĩa vụ, trách nhiệm khác: Ngoài việc phải trả tất cả chi phí phát sinh để có được những chứng từ liên quan, người mua cần mua bảo hiểm cho hàng hóa trong quá trình vận chuyển từ cảng xuất khẩu đến cảng nhập khẩu. Bảo hiểm này giúp bảo vệ người mua khỏi các rủi ro như mất mát, hư hỏng, hoặc các sự kiện bất khả kháng có thể xảy ra trong quá trình vận chuyển.

4. Phân biệt FOB và CIF

FOB (Free On Board) và CIF (Cost, Insurance, and Freight) là hai trong số nhiều điều kiện giao hàng thương mại được sử dụng trong thương mại quốc tế. Họ có những điểm giống nhau và khác nhau cơ bản như sau:

4.1. Điểm giống nhau:

Điều kiện giao hàng: Cả FOB và CIF đều là các điều kiện giao hàng quốc tế được thỏa thuận giữa người mua và người bán trong hợp đồng mua bán hàng hóa.
Trách nhiệm bán hàng: Cả hai điều kiện đều xác định rõ lúc nào trách nhiệm và quyền sở hữu của hàng hóa được chuyển từ người bán sang người mua.

4.2. Điểm khác nhau:

Ý nghĩa:

FOB: Trong điều kiện FOB, người bán chịu trách nhiệm cho hàng hóa cho đến khi chúng được giao tại cảng xuất hàng (cảng giao hàng). Ngay khi hàng hóa chuyển sang tàu hoặc phương tiện vận chuyển khác tại cảng này, trách nhiệm và chi phí vận chuyển chuyển sang người mua.
CIF: Trong điều kiện CIF, người bán phải chịu chi phí, bảo hiểm và cước phí cho việc vận chuyển hàng hóa đến cảng đến nơi đến được chỉ định bởi người mua. Ngay khi hàng hóa đến cảng đến nơi, trách nhiệm và chi phí liên quan đến hàng hóa chuyển sang người mua.

Chi phí vận chuyển:

FOB: Trong điều kiện FOB, người mua chịu trách nhiệm và chi phí vận chuyển hàng hóa từ cảng xuất hàng đến nơi đến (nước nhập khẩu hoặc điểm giao hàng cuối cùng).
CIF: Trong điều kiện CIF, người bán chịu trách nhiệm và chi phí vận chuyển hàng hóa từ cảng xuất hàng đến cảng đến nơi được chỉ định bởi người mua.

Bảo hiểm hàng hoá:

FOB: Trong điều kiện FOB, người mua chịu trách nhiệm và chi phí bảo hiểm hàng hóa sau khi chúng được chuyển sang tàu hoặc phương tiện vận chuyển khác tại cảng xuất hàng.
CIF: Trong điều kiện CIF, người bán chịu trách nhiệm và chi phí bảo hiểm hàng hóa từ cảng xuất hàng đến cảng đến nơi được chỉ định bởi người mua.

Rủi ro và quyền sở hữu:

FOB: Trong điều kiện FOB, rủi ro và quyền sở hữu hàng hóa chuyển sang người mua khi hàng hóa được tải lên tàu hoặc phương tiện vận chuyển khác tại cảng xuất hàng.
CIF: Trong điều kiện CIF, rủi ro và quyền sở hữu hàng hóa chuyển sang người mua khi hàng hóa đến cảng đến nơi.

Những điểm khác nhau này cần được xem xét cẩn thận khi thỏa thuận về điều kiện giao hàng trong hợp đồng mua bán hàng hóa để đảm bảo sự rõ ràng và minh bạch trong trách nhiệm và chi phí giữa các bên liên quan.

5. Các thuật ngữ liên quan khác

5.1. FOB Shipping Point (FOB điểm giao hàng):

FOB Shipping Point, hay còn gọi là FOB điểm giao hàng, là một trong hai loại điều kiện FOB phổ biến trong thương mại quốc tế. Điều kiện này liên quan đến trách nhiệm và chi phí vận chuyển hàng hóa từ điểm xuất hàng (cảng xuất hàng hoặc nơi giao hàng) đến nơi đến được chỉ định bởi người mua. Dưới đây là một số thông tin chi tiết về FOB Shipping Point:

Trong điều kiện FOB Shipping Point, người mua chịu trách nhiệm và chi phí vận chuyển hàng hóa từ điểm xuất hàng (cảng xuất hàng hoặc nơi giao hàng) đến địa điểm đến nơi được chỉ định. Khi hàng hóa được tải lên tàu hoặc phương tiện vận chuyển khác tại điểm xuất hàng, trách nhiệm và quyền sở hữu hàng hóa chuyển sang người mua. Ngay từ thời điểm này, người mua chịu trách nhiệm về rủi ro mất mát hoặc thiệt hại về hàng hóa và phải đảm bảo hàng hóa được bảo hiểm từ thời điểm này trở đi.
Điều kiện FOB Shipping Point thường được sử dụng khi người mua muốn kiểm soát quá trình vận chuyển hàng hóa từ điểm xuất hàng đến điểm đến nơi và có ý định tự quản lý và lựa chọn nhà vận chuyển của mình. Trong trường hợp này, người mua thường chịu trách nhiệm và chi phí vận chuyển, và họ có quyền lựa chọn hãng vận tải hoặc phương tiện vận chuyển phù hợp với yêu cầu của họ.
Lưu ý rằng điều kiện FOB Shipping Point làm rõ ràng về thời điểm chuyển trách nhiệm và quyền sở hữu của hàng hóa từ người bán sang người mua, và cần được xác định rõ trong hợp đồng mua bán để tránh hiểu lầm và tranh chấp sau này.

5.2. FOB Destination (FOB điểm đến):

FOB Destination, hay còn gọi là FOB điểm đến, là một trong hai loại điều kiện FOB phổ biến trong thương mại quốc tế. Điều kiện này liên quan đến trách nhiệm và chi phí vận chuyển hàng hóa từ điểm xuất hàng (cảng xuất hàng hoặc nơi giao hàng) đến địa điểm đến nơi được chỉ định bởi người mua. Chi tiết của điều kiện FOB Destination như sau:

Trong điều kiện FOB Destination, người bán chịu trách nhiệm và chi phí vận chuyển hàng hóa từ điểm xuất hàng (cảng xuất hàng hoặc nơi giao hàng) đến địa điểm đến nơi được chỉ định bởi người mua. Trách nhiệm và quyền sở hữu hàng hóa vẫn thuộc về người bán cho đến khi hàng hóa đến nơi địa điểm đến được chỉ định. Điều này có nghĩa là người bán chịu trách nhiệm về rủi ro mất mát hoặc thiệt hại về hàng hóa trong quá trình vận chuyển đến điểm đến được chỉ định.
Khi hàng hóa đến điểm đến nơi, trách nhiệm và quyền sở hữu của hàng hóa chuyển từ người bán sang người mua. Từ thời điểm này trở đi, người mua sẽ chịu trách nhiệm về rủi ro và phải đảm bảo hàng hóa từ thời điểm này để bảo vệ chúng khỏi mất mát hoặc thiệt hại tiếp theo.
Điều kiện FOB Destination thường được sử dụng khi người mua muốn người bán chịu trách nhiệm và chi phí vận chuyển hàng hóa cho đến khi chúng đến nơi địa điểm đến được chỉ định. Trong trường hợp này, người mua không thể lựa chọn hãng vận tải hoặc phương tiện vận chuyển, mà trách nhiệm này thuộc về người bán.
Lưu ý rằng điều kiện FOB Destination cần được xác định rõ trong hợp đồng mua bán để đảm bảo sự rõ ràng và minh bạch về trách nhiệm và chi phí giữa các bên liên quan.

Đối với lĩnh vực thương mại quốc tế, việc hiểu rõ các điều kiện giao hàng như FOB là một phần quan trọng để đảm bảo sự rõ ràng và minh bạch trong hợp đồng mua bán hàng hóa. Việc định rõ trách nhiệm và quyền sở hữu hàng hóa trong quá trình vận chuyển có thể giúp tránh những tranh chấp không cần thiết và tăng cường hiệu quả giao dịch thương mại.

Hãy đồng hành cùng GOL - dịch vụ hàng hóa toàn cầu hàng đầu, để tối ưu hóa quá trình vận chuyển hàng hóa và đạt được thành công trong thương mại quốc tế. GOL sẽ cung cấp các giải pháp vận chuyển hiệu quả và đáng tin cậy như phần mềm khai báo hải quan điện tử, hỗ trợ các doanh nghiệp thực hiện giao dịch chuyên nghiệp và an toàn trên toàn cầu. Với GOL, thành công trong thương mại quốc tế không còn xa vời.